زیلوش آخرین اخبار تکنولوژی 
اگر تازه وارد دنیای برنامهنویسی شده باشید، احتمالاً بارها نامهای Git و GitHub را کنار هم دیدهاید و تصور کردهاید که این دو تقریباً یک چیز هستند. در حالی که گیت یک سیستم کنترل نسخه است و گیت هاب یک پلتفرم برای میزبانی مخزنهای گیت و همکاری روی پروژهها محسوب میشود. به زبان ساده، Git ابزار مدیریت تغییرات کد روی سیستم شماست و گیت هاب محیطی آنلاین برای نگهداری، اشتراکگذاری و همکاری روی پروژههایی است که میتوانند با گیت مدیریت شوند.
بنابراین اگر بپرسیم «گیت بهتر است یا گیت هاب؟»، سؤال از پایه درست نیست؛ چون این دو جایگزین یکدیگر نیستند و معمولاً در کنار هم استفاده میشوند. در ادامه تفاوت گیت و گیت هاب را با مثال و جدول توضیح میدهیم تا برای شروع برنامهنویسی کاملاً مشخص شود هرکدام چه کاری انجام میدهند.
گیت چیست؟
گیت یک سیستم کنترل نسخه توزیعشده (Distributed Version Control System) است که تغییرات فایلها و پروژه را در طول زمان ثبت میکند. با گیت میتوانید تاریخچه تغییرات را ببینید، به نسخههای قبلی برگردید، شاخههای مختلفی برای توسعه بسازید و تغییرات چند شاخه را با یکدیگر ادغام کنید.
نکته مهم این است که گیت برای کار کردن الزاماً به اینترنت یا گیت هاب نیاز ندارد. مخزن گیت میتواند روی کامپیوتر خودتان قرار داشته باشد و بسیاری از عملیات اصلی مانند ایجاد Commit، ساخت Branch، مشاهده تاریخچه و Merge بهصورت محلی انجام شوند.
برای مثال، فرض کنید در حال ساخت یک پروژه پایتون هستید. امروز فایل main.py را ایجاد میکنید و آن را ثبت میکنید. فردا چند خط جدید به برنامه اضافه میکنید و تغییرات را نیز ثبت میکنید. گیت این تاریخچه را نگه میدارد و کمک میکند بدانید چه تغییراتی در پروژه ایجاد شده و در صورت نیاز به نسخههای قبلی بازگردید.
گیت چه مشکلاتی را حل میکند؟
مهمترین کاربردهای گیت عبارتاند از:
- ثبت تاریخچه تغییرات پروژه
- بازگشت به نسخههای قبلی
- ایجاد Branch برای توسعه جداگانه
- ادغام تغییرات با Merge
- مقایسه نسخههای مختلف کد
- همکاری چند توسعهدهنده روی یک پروژه
- نگهداری نسخه محلی کامل از مخزن
در واقع گیت بیشتر روی مدیریت نسخه و تغییرات پروژه تمرکز دارد.
گیت هاب چیست؟
GitHub یک پلتفرم و سرویس مبتنی بر وب است که امکان میدهد مخزنهای گیت را بهصورت آنلاین میزبانی کنید و ابزارهای مختلفی برای همکاری و مدیریت پروژه در اختیار داشته باشید. در گیت هاب میتوانید Repository ایجاد کنید، کد را با دیگران به اشتراک بگذارید، تغییرات را بررسی کنید، Issue ایجاد کنید و از Pull Request برای پیشنهاد و بررسی تغییرات استفاده کنید.
گیت هاب در حقیقت گیت را تکمیل میکند. گیت تاریخچه و تغییرات پروژه را مدیریت میکند و گیت هاب محیطی فراهم میکند تا یک مخزن Git را در فضای آنلاین در اختیار داشته باشید و اعضای تیم یا سایر توسعهدهندگان بتوانند با آن تعامل داشته باشند.
برای مثال، همان پروژه پایتون را در نظر بگیرید. شما میتوانید آن را با گیت روی کامپیوتر خود مدیریت کنید و سپس مخزن پروژه را روی گیت هاب قرار دهید. در این حالت دیگران میتوانند پروژه را ببینند، آن را Clone کنند، تغییرات پیشنهادی ارسال کنند یا در صورت داشتن دسترسی روی همان پروژه کار کنند.
تفاوت Git و GitHub در یک نگاه
| معیار | گیت | گیت هاب |
|---|---|---|
| ماهیت | سیستم کنترل نسخه | پلتفرم میزبانی و همکاری |
| محل اجرا | عمدتاً روی کامپیوتر شما | عمدتاً روی وب و زیرساخت گیت هاب |
| هدف اصلی | مدیریت تغییرات و تاریخچه پروژه | میزبانی مخزن و همکاری روی پروژه |
| نیاز به اینترنت برای عملیات محلی | ندارد | برای استفاده از سرویس آنلاین معمولاً لازم است |
| مدیریت Branch و Commit | بله | بر پایه گیت و در کنار ابزارهای وب |
| Pull Request | قابلیت اصلی گیت نیست | یکی از قابلیتهای مهم گیت هاب |
| Issue و ابزارهای همکاری | بهصورت هستهای ندارد | دارد |
| مناسب برای کار تیمی آنلاین | بهتنهایی محدودتر | بله |
این تفاوتها باعث میشوند گیت و گیت هاب را نباید دو رقیب یا دو نسخه از یک ابزار بدانیم؛ آنها نقشهای متفاوتی دارند. گیت ابزار کنترل نسخه است و گیت هاب یکی از سرویسهایی است که میتواند مخزن گیت را میزبانی و فرایند همکاری روی آن را ساده کند.
فرق گیت و گیت هاب با یک مثال ساده
برای درک بهتر، یک پروژه برنامهنویسی را مانند یک دفتر کار در نظر بگیرید.
گیت شبیه سیستمی است که تمام نسخههای مختلف این دفتر را ثبت میکند. اگر امروز یک صفحه را تغییر دهید و فردا متوجه شوید که تغییر اشتباه بوده است، میتوانید تاریخچه را بررسی کنید و به نسخه قبلی برگردید.
گیت هاب را میتوان شبیه یک فضای آنلاین دانست که این پروژه را در آن قرار میدهید تا دیگران نیز بتوانند به آن دسترسی داشته باشند و روی آن همکاری کنند.
بنابراین:
گیت = مدیریت نسخهها و تغییرات پروژه
گیت هاب = میزبانی آنلاین و همکاری روی پروژههای گیت
البته گیت هاب بسیار بیشتر از یک فضای ذخیرهسازی ساده است و ابزارهای مختلفی برای برنامهریزی، بررسی کد، Issue، Pull Request، اتوماسیون و سایر بخشهای چرخه توسعه نرمافزار ارائه میکند.
آیا گیت بدون گیت هاب قابل استفاده است؟
بله. این یکی از مهمترین نکاتی است که مبتدیها باید بدانند.
گیت یک نرمافزار مستقل است و میتوانید آن را روی سیستم خود نصب کنید و بدون داشتن حساب GitHub یک پروژه را با آن مدیریت کنید. ایجاد Repository، Commit، Branch، Merge و بسیاری از عملیات دیگر میتوانند بهصورت محلی انجام شوند.
مثلاً میتوانید یک پروژه را روی لپتاپ خود ایجاد کنید و دستورات گیت را روی آن اجرا کنید:
git init
git add .
git commit -m "Initial commit"در این مثال هنوز هیچ چیزی روی گیت هاب ارسال نشده است. شما فقط یک مخزن گیت محلی ساختهاید و تغییرات را ثبت کردهاید.
آیا گیت هاب بدون گیت وجود دارد؟
گیت هاب اساساً بر پایه گیت ساخته شده است و برای مدیریت نسخه کد از Git استفاده میکند. با این حال، گیت هاب فقط مجموعهای از دستورات گیت نیست؛ بلکه امکانات وب و همکاری بیشتری نیز به آن اضافه میکند.
برای نمونه، در گیت هاب میتوانید پروژه را در یک Repository قرار دهید و سپس از قابلیتهایی مانند Pull Request و Issues برای همکاری با دیگران استفاده کنید.
به همین دلیل بهتر است این دو را اینطور تصور کنید:
گیت موتور کنترل نسخه است و گیت هاب یک پلتفرم آنلاین برای استفاده و همکاری پیرامون مخزنهای Git.
Repository در گیت و گیت هاب چه تفاوتی دارد؟
یکی دیگر از مفاهیمی که ممکن است برای مبتدیها گیجکننده باشد، Repository یا همان مخزن است.
در گیت، Repository محلی شامل فایلهای پروژه و اطلاعات مربوط به تاریخچه و نسخههای آن است. گیت هاب نیز میتواند یک نسخه میزبانیشده از چنین مخزنی را در اختیار شما قرار دهد. مستندات گیت هاب نیز Repository را مجموعهای از فایلها و تاریخچه تغییرات پروژه معرفی میکند.
به همین دلیل وقتی میگوییم:
git cloneمعمولاً در حال ساخت یک کپی محلی از یک Repository موجود هستیم. این Repository ممکن است روی گیت هاب یا سرویس دیگری میزبانی شده باشد.
Push و Pull چه ارتباطی با Git و GitHub دارند؟
وقتی گیت و گیت هاب را با هم استفاده میکنید، دو مفهوم مهم با نامهای Push و Pull را زیاد خواهید دید.
Push یعنی فرستادن Commitهای موجود در مخزن محلی به یک مخزن راه دور، مثلاً Repository روی گیت هاب.
Pull معمولاً برای دریافت تغییرات جدید از مخزن راه دور و ادغام آنها با کار محلی استفاده میشود.
برای نمونه:
git pushتغییرات محلی شما را به Remote Repository ارسال میکند و:
git pullتغییرات جدید را از مخزن راه دور دریافت کرده و در مخزن محلی شما ادغام میکند. گیت هاب مستند کرده است که توسعهدهندگان میتوانند Commitهای مخزن محلی را روی گیت هاب منتشر کنند تا دیگران بتوانند آنها را مشاهده، دریافت و بهروزرسانی کنند.
Branch، Commit و Pull Request چه تفاوتی دارند؟
این سه اصطلاح معمولاً کنار هم دیده میشوند، اما به یک مفهوم اشاره نمیکنند.
Commit چیست؟
Commit یک نقطه ثبتشده در تاریخچه گیت است که وضعیت تغییرات پروژه را ثبت میکند. با Commit میتوانید مشخص کنید چه تغییراتی در یک مرحله از توسعه ثبت شدهاند.
Branch چیست؟
Branch یک مسیر جداگانه برای توسعه است. به کمک Branch میتوانید روی قابلیت جدید یا یک اصلاحیه کار کنید بدون اینکه مستقیماً شاخه اصلی پروژه را تغییر دهید.
Pull Request چیست؟
Pull Request بیشتر به فرایند همکاری در پلتفرمهایی مانند گیت هاب مربوط است. توسعهدهنده میتواند تغییرات یک Branch را برای بررسی و ادغام در Branch دیگر پیشنهاد کند. گیت هاب از Pull Request بهعنوان یکی از ابزارهای اصلی برای پیشنهاد و بررسی تغییرات استفاده میکند.
به زبان ساده:
Commit = ثبت یک مرحله از تغییرات
Branch = مسیر جداگانه برای توسعه
Pull Request = پیشنهاد ادغام تغییرات برای بررسی
گیت هاب تنها سرویس برای گیت نیست
یکی از سوءتفاهمهای رایج این است که Git را با GitHub یکی بدانیم یا تصور کنیم برای استفاده از گیت حتماً باید گیت هاب داشته باشیم. چنین الزامی وجود ندارد.
گیت میتواند با سرویسهای مختلفی برای میزبانی Remote Repository استفاده شود. گیت هاب یکی از شناختهشدهترین گزینههاست، اما سرویسهای دیگری مانند GitLab و Bitbucket نیز از این مدل استفاده میکنند.
در نتیجه، Git یک فناوری و ابزار کنترل نسخه است، نه نام سرویس گیت هاب.
برای شروع برنامهنویسی باید گیت یاد بگیریم یا گیت هاب؟
برای یک برنامهنویس تازهکار، بهتر است ابتدا مفهوم گیت را بفهمد؛ چون گیت پایه اصلی کنترل نسخه پروژه است. بعد از آن، کار با گیت هاب بسیار سادهتر خواهد بود.
یک مسیر منطقی میتواند چنین باشد:
- مفهوم Version Control را یاد بگیرید.
- Git را روی سیستم نصب کنید.
- Repository ایجاد کنید.
- Commit و Branch را یاد بگیرید.
- دستورات Pull، Push و Clone را تمرین کنید.
- سپس پروژههای خود را در گیت هاب قرار دهید.
- در مرحله بعد با Pull Request، Issues و همکاری تیمی آشنا شوید.
به این ترتیب، بهجای حفظ کردن چند دستور پراکنده، ابتدا منطق ارتباط Git و GitHub را درک میکنید.
جمعبندی؛ تفاوت اصلی Git و GitHub چیست؟
تفاوت گیت و گیت هاب در یک جمله این است: گیت یک سیستم کنترل نسخه برای ثبت و مدیریت تغییرات پروژه است، در حالی که گیت هاب یک پلتفرم آنلاین برای میزبانی Repositoryهای گیت و همکاری روی آنهاست.
پس گیت و گیت هاب رقیب یکدیگر نیستند. شما میتوانید گیت را بدون گیت هاب استفاده کنید و در بسیاری از پروژهها از هر دو در کنار هم بهره ببرید. Git تاریخچه و نسخههای پروژه را مدیریت میکند و گیت هاب امکان میزبانی آنلاین، اشتراکگذاری و همکاری تیمی را فراهم میکند.
سؤالات متداول
آیا گیت و گیت هاب یکی هستند؟
خیر. Git یک سیستم کنترل نسخه است، اما گیت هاب یک پلتفرم آنلاین برای میزبانی و همکاری روی مخزنهای Git است.
آیا برای استفاده از گیت باید گیت هاب داشته باشیم؟
خیر. Git میتواند بهصورت کاملاً محلی روی کامپیوتر استفاده شود و برای عملیات اصلی کنترل نسخه به گیت هاب نیاز ندارد.
آیا GitHub بدون Git کاربرد دارد؟
گیت هاب برای مدیریت نسخه کد بر پایه گیت ساخته شده است، اما قابلیتهای آن فقط به خود کنترل نسخه محدود نمیشود و ابزارهای مختلفی برای همکاری، مدیریت پروژه و بررسی تغییرات ارائه میکند.
گیت هاب چه کاربردی برای برنامهنویسان دارد؟
GitHub امکان میدهد Repositoryهای پروژه را آنلاین میزبانی کنید و از قابلیتهایی مانند اشتراکگذاری کد، Issues، Pull Request، بررسی تغییرات و همکاری تیمی استفاده کنید.
GitLab و GitHub چه ارتباطی با Git دارند؟
GitLab و GitHub هر دو میتوانند بهعنوان پلتفرمهای میزبانی و همکاری برای پروژههایی که با گیت مدیریت میشوند استفاده شوند. تفاوت گیت با این سرویسها این است که گیت خودِ سیستم کنترل نسخه است، نه یک پلتفرم میزبانی آنلاین.
